۱۳۹۴ چهارشنبه ۸ مهر -  شماره 10
www.bahardaily.ir
تیتر خبرها
تبلیغات

ریسک‌های سرمایه‌گذاری در پسابرجام

یکی از موضوعات مهم و راهبردی و البته هنوز مبهم برای دوران پساتحریم یا به‌قولی پسابرجام بحث سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی یا Foreign Direct Investment) FDI) در کشور است. اخبار رسانه‌ها حاکی از صف ورود دولت‌ها و شرکت‌های مختلف به کشور برای همکاری‌های صنعتی و سیاسی است.FDI  اگرچه از لحاظ میزان کنترل سرمایه‌گذار بر مدیریت مسیر سرمایه با سرمایه‌گذاری در بازار سهام که تقریبا حالت انفعالی دارد، متفاوت است اما هردو به‌عنوان شاخصی برای میزان سهولت دسترسی و جذاب‌بودن یک بازار برای سرمایه‌گذار خارجی است. اخبار حاکی از آن است که چند صنعت مانند نفت و گاز، ساخت نیروگاه، شیمیایی و پتروشیمی، حمل‌ونقل هوایی و خودرو، داروسازی، فناوری اطلاعات و مخابرات یا به‌طور کلی بخش ساخت و تولید در مقایسه با بخش خدمات مانند بانک، بیمه و مشاوره بیشتر در صدر صنایع جذاب برای سرمایه‌گذاری هستند.آمار و ارقام بانک جهانی نشان می‌دهد در 15 سال گذشته به جز دو یا سه سال اخیر رشد سرمایه‌گذاری در کشور وجود داشته که بیشترین میزان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در سال 2012 میلادی حدود 66/4‌میلیارد دلار و کمترین آن در سال 2000 به میزان 39‌میلیون دلار آمریکا که مشابه سال‌های قبل‌تر بوده، است. این در حالی است که این ارقام برای کشور ترکیه بیش از 16‌میلیارد دلار در سال 2011، در امارات متحده عربی حدود 5/10‌میلیارد دلار در سال 2013 و در چین حدود 60‌میلیارد دلار در سال قبل بوده است.این آمار اولا حاکی از آن است که حداقل سازوکارهای لازم برای سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، فارغ از اینکه به چه شکلی باشد در کشور وجود داشته است. دوما میوه سرمایه‌گذاری خارجی را چند سال بعد از ایجاد و کاشت درخت اعتماد می‌توان چید؛ چرا که سال 2012 میلادی از لحاظ سیاسی دوران اوج تحریم‌های کشور و سال 2000 شروع دوران تجارت و تعامل بیشتر بین‌المللی بوده است. سوما در مقایسه با کشورهای منطقه، ایران در بهترین حالت، کمتر از 40 درصد رقبای منطقه‌ای خود عمل کرده است. علت چیست؟
سه دلیل اصلی که در اینجا می‌توان به آن پرداخت عبارتند از:
- عدم وجود یکپارچگی در سرمایه‌گذاری‌ها 
- عدم ارزیابی ریسک صنایع
- مدیریت سنتی و لخت در برخی سازمان‌ها
عدم وجود یکپارچگی بدین‌معناست که هم‌افزایی و هم‌سویی در سرمایه‌گذاری‌ها معمولا وجود نداشته است. به‌عنوان مثال یک شرکت خودرو‌ساز غالبا به فکر تولید بیشتر خودرو بدون ارزیابی میزان استاندارد رشد سالانه ترافیک در سطح کلانشهرها و میزان افزایش مصرف سوخت در کشور است. این در حالی است که وزارت نفت به‌علت میزان بالای مصرف سوخت بالاجبار برخی از بودجه‌های خود را که باید در ساخت پتروشیمی‌ها با توجه به مزیت رقابتی ایران مصرف کند صرف واردات بیش ازحد معمول بنزین کرده و شهرداری کلانشهرها مجبور به سرمایه‌گذاری بیشتر در بهداشت شهر به‌علت آلودگی‌های مرتبط می‌شوند. عدم وجود یک راهبرد منسجم و یکپارچه در سرمایه‌گذاری‌ها باعث تفکر جزیره‌ای‌شده و در نتیجه منجر به سرمایه‌گذاری‌های بعضا مخرب برای اقتصاد کشور خواهد بود.عدم‌ارزیابی میزان و زمان بازگشت سرمایه، میزان راهبردی‌بودن آن صنعت در آینده کشور، میزان ارزش افزوده و... به معنای عدم ارزیابی ریسک آن صنعت است. به‌عنوان مثال ریسک سرمایه‌گذاری در صنعت پتروشیمی با صنعت خودرو یا تله‌کام نه‌تنها متفاوت بلکه به یک اندازه نیست. عدم توجه به این مهم دولت را به اشتباه، بیشتر متوجه کمیت سرمایه‌گذاری تا کیفیت آن می‌کند. به‌عبارتی عدم‌ارزیابی یا ارزیابی نادرست یک صنعت منجر به این می‌شود که سرمایه‌گذاران، چه خارجی و چه داخلی به جای بررسی‌های دقیق و کیفی به‌طور احساسی یا دستوری به یک صنعت به‌ظاهر جذاب ورود پیدا کرده و پس از چندی متوجه اشتباه‌بودن آن سرمایه‌گذاری پرهزینه شوند.مدیریت سنتی و لخت در کشور امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند ورود تجربیات به‌روز بین‌المللی در قالب خدمات مشاوره مدیریت است. یک ریسک اصلی دوران پسابرجام تمرکز بر ورود محصولات و فناوری‌های جدید بدون توجه به‌سازوکارهای چابک و مدرن مدیریتی است. به‌عنوان مثال ایجاد یک واحد پتروشیمی یا خط تولید خودرو بدون توجه به تحلیل رفتار مشتری و برنامه‌ریزی بازار، راه‌های کاهش هزینه‌ها و بهبود مستمر عملکرد و ایجاد تغییرات با کمترین اصطکاک، ممکن است تا مدتی باعث ایجاد درآمد و رونق شود اما در درازمدت به رکود و رخوت سازمانی و در نتیجه کاهش رقابت‌پذیری آن سازمان یا صنعت در مقایسه با سایرین و رقبای خارجی می‌انجامد.دولت یازدهم تلاش مضاعفی در بهبود وجهه ایران در عرصه بین‌المللی داشته که نتیجه آن منجر به تدوین برجام و ان‌شاءالله رفع کلی تحریم‌ها خواهد شد. قدم بعدی باید در راستای چگونگی، چالش‌ها و چیدمان درست سرمایه‌گذاری یا به‌عبارتی دیگر کاهش ریسک و هم‌افزایی سرمایه‌گذاری‌ها به‌صورت علمی و سیستماتیک باشد. رویکرد دولت در این مرحله باید به‌گونه‌ای باشد که بتواند بیشترین بازده ممکن را در یک بازه مشخص زمانی برای اقتصاد ایران به ارمغان آورد. در غیر این‌صورت انتظارات بزرگ پسابرجام می‌تواند خود ریسکی باشد که عدم‌مدیریت صحیح آن به یک سرخوردگی بزرگ تبدیل شود.

 

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
تبلیغات